وبگاه محمدرضا موثق

3- جهان انسانی به چند بخش تقسیم می شوند؟ جواب: بخش فردی که مربوط به زندگی شخصی ، اخلاقی وروانی فرد است . بخش اجتماعی که مربوط به زندگی اجتماعی وارتباطات انسان هاست.

4- بخش های فردی واجتماعی جهان انسانی هریک به چه نام های دیگری نامیده می شوند؟ جواب : بخش فردی رابه جهان ذهنی وبخش اجتماعی رابه جهان فرهنگی تعبیر می کنند. وقتی اندیشه محصور درذهن است جهان فردی ( ذهنی ) است. وقتی اندیشه دیگران تحت تاثیر قرار می دهد جهان فرهنگی ( اجتماعی ) است .

5- جهان ذهنی باجهان فرهنگی چه رابطه ای دارند؟ جواب : وقتی اندیشه ی فردی ازذهن به عمل درآید ودیگران را متاثرسازد جهان فردی با جهان اجتماعی ( فرهنگی ) رابطه برقرارکرده است . مثلا اندیشه ی خودمان را به صورت گفتارونوشتاردرآوریم وبه دیگران تحویل دهیم .

6- لایه های عمیق ( بنیادین ) ولایه های غیربنیادین ( سطحی) فرهنگ رابنویسید. جواب : عقاید وارزش لایه های بنیادین ( عمیق ) وهنجارها ورفتارها غیربنیادین ( سطحی ) فرهنگ هستند.

7- لایه های عمیق فرهنگ بالایه های غیربنیادین فرهنگ چه رابطه ای دارند؟ جواب: هرفرد براساس لایه های بنیادین فرهنگ خود(ارزش ها وعقاید ) رفتارمی کند ،زندگی روزمره خودراتفسیر می کند ودرباره ی آنها تصمیم می گیرد.

8- جهان فرهنگی وجهان ذهنی چه رابطه ای بایکدیگردارند؟جواب : هراندیشه فردی ( ذهنی ) جهانی است که تفکراجتماعی را رشد می دهد. تفکراجتماعی برتک تک افراد اثر می گذارد.این دوجهان بایکدیگرتعامل متقابل دارند .جهان فرهنگی ارزش ها وعقایدرابرای فرد به وجودمی آورد. جهان ذهنی ارزش ها وعقایدرادرقالب هنجارها ورفتارهای عملی درمی آورد. مثلا جهان فرهنگی می گوید خداپرست باش وظلم بداست. جهان ذهنی می گوید دزدی نکن وروزه بگیرو...

9- منظورازجهان عینی چیست؟ چه ویژگی هایی دارد؟ جواب : جهان عینی جهانی است که خارج از اراده وفعل انسان هااست .1-محدودبه طبیعت نیست. 2- شامل موجودات تکوینی هم هست. 3- باجهان انسانی درارتباط است ولی تحت امرانسان نیست.

10-کسانی که جهان عینی رابه طبیعت محدود می کنند جهان راچگونه تقسیم بندی می کنند؟ جواب: 1- جهان طبیعت ( محسوسات ) 2- جهان ذهن( روان واندیشه انسان) 3- جهان فرهنگ ( عقاید،ارزش ها وآرمان های انسان )

11- متفکران مسلمان جهان عینی راچگونه یاد می کنند؟ جواب : جهان تکوین هم می گویند چون محدودبه طبیعت ومحسوسات نیست وشامل امورعالم دیگر هم می باشد. مانند آخرت ، شهادت ، فرشته آسمانی ، بهشت ، جهنم ، ملکوت ،کهکشان ها، دنیا و...

12- جهان انسانی باجهان عینی چه ارتباط وپیوندی دارد؟ جواب : جهان عینی با پدیده های طبیعی وفوق طبیعی خود درعالم هستی برذهن ( اندیشه ، روان ، اخلاق ) وفرهنگ ( عقاید،ارزش ها ورفتارها) اثرمی گذارد .

13- درخصوص اهمیت ، ارتباط وتاثیرجهان های مختلف چه دیدگاه هایی وجوددارد؟ جواب : دیدگاه اول : جهان عینی همان جهان طبیعی است وتفاوتی بین علوم طبیعی وعلوم انسانی وجودندارد.ذهن وفرهنگ هم هویتی مادی دارند مانند مارکسیست ها دیدگاه دوم : طبیعت ماده بی جان وآماده برای پذیرش انسان ها است جهان فرهنگی است که طبیعت را معنا وشکل می دهد وفرهنگ فراتراز جهان ذهنی وجهان عینی وجهان طبیعی است مانند رئالیست ها دیدگاه سوم : هردوجهان فرهنگی عینی درتعامل هستندوجهان عینی محدود به جهان طبیعی نیست وادراک هم محدودبه انسان ها نیست براساس حکمت خداونداست ولی این حکمت الهی جهان فردی را بی مسئولیت نمی داند.

14- نگاه قرآنی درخصوص جهان های عینی ،فرهنگی وانسانی چگونه است ؟ جواب : 1- جهان عینی فراتراز محسوسات وطبیعت است. 2- اداراک محدودبه جهان انسان ها نیست . 3- جهان عینی براساس حکمت الهی با انسان ها ارتباط دارد. 4- انسان ها درقبال جامعه و فرهنگ خود مسئولیت دارند.

15- ازمنظرقرآن درچه صورتی جهان عینی برکات خودرابه روی انسان ها می گشاید ودرچه صورتی آنهارا پنهان می سازد؟ جواب : هرگاه انسان ها اخلاق الهی داشته وجامعه نیز ازفرهنگ توحیدی برخوردارباشد جهان عینی برکات خودرا به روی انسان ها می گشاید واگررفتارافراد وفرهنگ آنها هویتی مشرکانه داشته باشد ظرفیت های الهی وآسمانی پنهان می شوند.

سوالات درس دوم علوم اجتماعی

1- کدام موجودات ازتاریخ مشترک برخوردارند؟ مثال بزنید.

جواب: موجوداتی که ازهویت مشترکی برخوردارند

2- به دلیل کدام توانایی برخی ازموجودات درمناطق مختلف جغرافیایی یافت می شوند؟ جواب: به دلیل توان انطباق وسازگاری با محیط

3- چگونه انسان امکان سازگاری با شرایط مختلف جغرافیایی راپیدا می کند؟ جواب : آدمی بافعالیت های انسانی وفرهنگی خود وازطریق تصرفاتی که درطبیعت انجام می دهد امکان سازگاری با شرایط مختلف جغرافیایی راپیدامی کند.

4- چرا فرهنگ ها، اخلاق ها وتاریخ بشر یکسان ومشترک نیست؟ جواب: زیرا انسان هااز عقایدوارزش ها وهویت های متفاوتی برخوردارند.

5- فرهنگ هاازنظرقابلیت گستره ی جغرافیایی ،تداوم وانتقال چنددسته اند؟ جواب: 1-فرهنگ هایی که درطول زمان دریک سرزمین واحد به وجودآمده اند وفرهنگ هایی که درزمان واحددرسرزمین های متعددبه وجودآمده اند. 2- فرهنگ هایی باعمرکوتاه وفرهنگ هایی بادوام طولانی3- فرهنگ هایی که قابلیت عبورازمرزهای جغرافیایی رادارندوجهانی می شوند ، فرهنگ هایی که ناظربه قوم خاص ومحدوده ی خاص جغرافیایی هستند.

6- کدام فرهنگ ها قابلیت وظرفیت جهانی شدن ندارند؟ جواب:1- فرهنگ هایی که ارزش ها وعقاید آنهاناظربه قوم ومنطقه خاصی است2- نگاهی سلطه جویانه نسبت به دیگر اقوام ندارند.

7- فرهنگ هایی که به سوی جهانی شدن حرکت می کنند چنددسته اند؟ جواب: 1- فرهنگی که عقاید،رفتاروارزش های آن ناظربه قوم یامنطقه یا گروه خاصی است مانند صهیونیست ها که متوجه نژادخاص بارویکردخاص مادی هستند.2- فرهنگی که عقاید،ارزش ها وهنجارهایش درخدمت قوم خاصی نیست وازسعادت همه انسان ها سخن می گویدمانند فرهنگ اسلامی

8- فرهنگ سرمایه داری (فرهنگ سلطه ، فرهنگ استکبار)ازچه ویژگی هایی برخورداراست؟ جواب: 1- ثروت وقدرت درکانون توجه اوست.2- کشورهای دیگررادرپیرامون قدرت وثروت به خدمت می گیرد.3- تسلط یک قوم ،جامعه وگروه خاص رابردیگران دنبال می کند.4- دیگران را به ضعف وناتوانی می کشاند.

9- کدام فرهنگ ها ازعقاید و آرمان های مشترک انسانی سخن می گویند؟ جواب: فرهنگی که درخدمت گروه وقوم خاصی نیست وسعادت همه انسانها رادنبال می کند.

10-کدام فرهنگ ها شایستگی حرکت به سوی یک فرهنگ جهانی رادارند؟ جواب: 1- عقاید،ارزشها وآرمان هایشان موافق فطرت آدمیان باشد. 2- هنجارهاورفتارش مطابق با آرمان ها و عقایدش باشد.

11-فرهنگ حق چه نوع فرهنگی است؟ جواب: فرهنگی که عقاید، ارزش ها ورفتارهایش مطابق نیازهای فطری انسان ها باشد.

12-مدینه ی فاسقه فارابی چه نوع جامعه ای است؟ جواب : جامعه ای که عقایدوارزش هایش حق است ولی هنجارها ورفتارهایش موافق با آن عقایدوارزش هانباشد.

13- فرهنگ مطلوب جهانی ازچه ویژگی های عام وجهان شمولی بایدبرخوردارباشد؟ جواب: حقیقت، معنویت،عدالت ،حریت (آزادگی ) مسئولیت وعدالت .

14-چرا حقیقت یکی از ویژگی های فرهنگ جهانی مطلوب است؟ جواب: زیرافرهنگی که به حقیقتی قایل نباشدنمی تواند ازمعیارسنجش ارزش ها برخوردارباشدوتوان دفاع عقیدتی ازخودراندارد.

15-چه نوع فرهنگ هایی درصورت گسترش انسانیت رابابحران های روحی وروانی گرفتار می سازند؟ چرا؟ جواب: فرهنگ هایی که فقط به نیازهای مادی انسان توجه می کنند.زیراازپاسخ به پرسش های بنیادین درباره مرگ وزندگی، سعادت معنوی وابدی انسان ها ناتوان و غافل اند.

16-چرامعنویت یکی از ارزش های فرهنگ مطلوب جهانی است؟ جواب: چون این فرهنگ می تواندبه پرسش های بنیادین انسانهادرخصوص مرگ وزندگی وسعادت معنوی وابدی پلسخ دهد ومانع بحران های روحی انسان ها می شود.

17- ارزش عدالت وقسط چه تاثیری درفرهنگ جهانی دارد؟ جواب: مانع پایمال شدن حقوق انسان ها ودوقطبی شدن جهان وبهره کشی ظالمانه می شود.

18-حریت وآزادگی درمعنای راستین چگونه است؟ جواب: آزادی ازقیدوبندهایی که مانع از رسیدن آدمی به حقیقت و حقوق انسانی اش می شود.

19- انواع آزادی وحریت را توضیح دهید: جواب: 1- آزادی که انسان راازمعنویت وبندگی خدادورمی کند.2- آزادی که وسیله ای برای رسیدن به خدا است.

20- کدام ارزش هایک فرهنگ رادربرابر فرهنگ های رقیب مقاوم می سازند؟ وزمینه سازگسترش آن هستند؟چرا؟ جواب: مسئولیت وتعهد زیرا رویکردهای تقدیرگرایانه وغیرمسئولانه مقاومت فرهنگی را ازبین برده وزمینه سازنفوذ وتسلط بیگانگان هستند.

21-فرهنگی که مطلوبیت جهانی داردبایددارای چه سطوحی ازعقلانیت باشد؟ جواب: 1- عقلانیتی که ازجهان بینی وارزش های آن دفاع کند. 2- عقلانیتی که براساس ارزش هاوعقایدخودبه نظام سازی ومدیریت اجتماعی بپردازد.

22-درچه صورتی فرهنگ دچارنسبیت می شود؟ جواب : درصورتی که ازعقلانیتی برخوردارنباشدکه ازجهان بینی وارزش های کلان، ولایه های بنیادین وهویتی خود دفاع کند.

23-درچه صورتی فرهنگی که ادعای جهانی دارد ناکام می ماند؟ جواب: درصورتی که 1-فرهنگ نتواندبرمبنای ارزش ها وعقایدخودیک نظام جهانی تعریف کند. 2- فرهنگ نتواندمسیرحرکت به سوی یک نظام رابرای عبورازشرایط متغییر ومتحول اجتماعی ترسیم کند.

سوالات درس سوم کتاب علوم اجتماعی پیش دانشگاهی ( سال چهارم )

1- مدینه ی تغلب درگونه شناسی فارابی چگونه جامعه ای است؟ جواب: جامعه ای که سلطه بردیگرجوامع راارزش اجتماعی برتر خودمی داند.

2- درگذشته امپراتوری ها چگونه شکل می گرفتند؟ جواب: ازطریق کشورگشایی باقدرت نظامی وحضورمستقیم سربازان پیروز

3- سلطه و غلبه اقوام بردیگران درتاریخ گذشته چگونه بوده است ؟ جواب : غلبه ی نظامی باحضورمستقیم قوم مهاجم درمناطق جغرافیایی تحت سلطه ( البته درهمه موارد بسط فرهنگی قوم غالب را به دنبال ندارد.)

4- درگذشته اقوام شکست خورده دراثرحمله ی نظامی چگونه باردیگربه استقلال می رسیدند؟ ودرچه صورتی گروه مهاجمان رادرخود هضم می کردند؟ جواب : درصورتی که قوم مغلوب هویت فرهنگی خودراحفظ کن با ضعیف شدن تدریجی قدرت نظامی مهاجم ، می تواندباردیگراستقلال سیاسی خودرا به دست آورد. واگرازفرهنگ غنی وقوی برخوردارباشد می تواند گروه مهاجم رادرفرهنگ خودهضم کندمانند ایرانیان مسلمان که مغولان رادرخودهضم کردند.

5- چرا امپراتوری مغول منجر به فرهنگ جهانی نشد؟ جواب: زیرا فرهنگ مغولان فرهنگی قومی وقبیله ای بود وشایستگی لازم رابرای یک فرهنگ جهانی نداشت وسریعا تحت تاثیرفرهنگ جوامع مغلوب خود قرارگرفتند.

6- نمونه هایی از جهان گشایی که منجربه جهانی شدن فرهنگ نشدمثال بزنید. جواب: فتوحات ایرانیان باستان ، تصرفات مغولان

7- مغولان تحت تاثیر هویت فرهنگی کدام جوامع مغلوب قرارگرفتند؟ جواب: چین ، هند ، ایران

8- ویژگی اغلب جهان گشایی ها وامپراتوری ها چه بود؟ جواب : 1- سرزمین های تصرف شده به تدریج استقلال می یافتند. 2- با کشتارها وخسارات انسانی واقتصادی فراوان همراه بود.

9- واژه امپریالیسم وانواع آن راتوضیح دهید . جواب : ازواژه امپراتوری گرفته شده و به نوع سلطه ای اطلاق می شود. 1- امپریالیسم سیاسی : اشغال نظامی جوامع ضعیف است . 2- امپریالیسم اقتصادی : اشغال بازار، مواد خام وقدرت اقتصادی دیگرجوامع. 3- امپریالیسم فرهنگی: مقاومت فرهنگی جامعه تحت سلطه سیاسی واقتصادی فروریزد وبرتری فرهنگی جامعه مسلط پذیرفته شود.

10-واژه های استعمار ومستعمره راتعریف کنید وبنویسیدازچه زمانی شروع شدوبه اوج رسید؟ جواب: اشغال یک سرزمین باتوسل به قدرت سیاسی ونظامی استعماراست وکشور تحت سلطه استعمار ، مستعمره است . ازقرن 15 به بعدتوسط اروپاییان شروع شد ودرقرن 19 به اوج رسید و مستعمراتشان از35 درصدبه 67 درصدرسید .

11-دلیل موفقیت وگسترش استعمار اروپاییان چه بود؟ جواب: 1- پیشرفت درزمینه ی دریانوردی 2- فنون نظامی واقتصاد صنعتی اروپا

12-دردوران استعمار عملکرد اروپاییان درقاره امریکا وجزایراقیانوس ها چگونه بود؟ جواب: به نسل کشی وازبین بردن ساکنان بومی پرداختند.15 میلیون سرخ پوست راکشتند ومناطقی( کوبا،هائیتی، نیکاراگوئه وسواحل ونزوئلا) راخالی ازسکنه کردند.

13-انواع استعمار درطول تاریخ چندنوع بوده است ؟ جواب: استعمار کهن با غلبه وتسلط نظامی برجوامع تحت سلطه 2- استعمار نوباغلبه اقتصادی برجوامع تحت سلطه 3- استعمارفرانو باغلبه فرهنگی برجوامع تحت سلطه

14-ویژگی های استعمار نو را چیست ؟ جواب : 1- پس از شکل گیری جنبش های استقلال طلبانه کشورهای مستعمره درقرن بیستم به وجود امد. 2- ازمجریان بومی وداخلی کشورهای مستعمره استفاده می کردند. 3- برای به قدرت رساندن نیروهای وابسته ازکودتای نظامی استفاده می کردند.4- شکل غلبه ی انها اقتصادی ووابستگی ساختارهای اقتصادی ، سیاسی و مالی بود وکنترل بازار وسیاست مستعمرات رادردست می گرفتند.

15- انواع استعمار (قدیم ، نو وفرانو) درچه نکته ای اشتراک دارند؟ جواب : هرسه فراورده ی فرهنگ سلطه ی غرب هستند.

16- استعمار قدیم با استعمار نو چه تفاوت هایی داشته است ؟ جواب : 1- استعمار قدیم باغلبه ی نظامی وسیاسی بوده است ولی استعمارنو باغلبه ی اقتصادی وسیاسی 2- مجریان استعمار قدیم بیگانه وخارجی بوده اند( حضورآشکار استعمارگران ) ولی مجریان استعمار نو بومی وداخلی ( حضور غیرمستقیم وپنهان استعمارگران )محسوب می شدند .

17- استعمار نو دارای چه ویژگی هایی است ؟ جواب : 1- بیشترازابزارهای فرهنگی، علمی ، رسانه ای وفناوری استفاده می کند.2- استعمارگران ومجریان هردوپنهان اند. 3- هویت فرهنگی( عقایدوارزش ها) دیگرکشورهاهدف قرارمی گیرد.4- سلطه ی غرب برهمه جهان راتحت پوشش جهانی شدن دنبال می کند.